Tetsuo (Tetsuo:The Iron Man) – Shinya Tsukamoto 1989

Tetsuo Iron Man

Yönetmen:Shinya Tsukamoto
Senaryo:Shinya Tsukamoto
Oyuncular:Tomorowo Taguchi, Kei Fujiwara, Shinya Tsukamoto
Yapım Yılı: 1989
Ülke: Japonya
[ratings]


Korku Filmleri Yorumu: Korku sinemasında “Body Horror” (Türkçe ne diyebilirim bilmiyorum: “Deformasyon Korkusu” bir seçenek olabilir) olarak nitelendirebileceğim alt türe ait önemli bir film Tetsuo. Deformasyon Korkusu, korku sinemasında en geç ortaya çıkmış olan temalardan biridir. Post modernizmin toplumlara ve kültürlere giderek daha fazla hakim olması ve endüstrileşmiş toplumdan post-endüstriyel topluma geçişle birlikte topluma bilinç düzeyinde hakim olan korkular da evrilir. Artık eskisi gibi, gotik sinemaya ait olan kalıplaşmış temalar (kurtadamlar, vampirler falan filan) korkutucu bulunmamaktadır. Özellikle 80’li yıllardan başlayarak bu türlerde yapılan filmlerin de zaten komedi, macera vb, salt korku dışı açılımları daha çok kurcaladıklarını görmekteyiz. Buna karşılık özellikle 60’ların sonu ve 70’lerde endüstriyel toplumlardaki toplumsal alt kültürler arasındaki artan sürtüşmeler ise slasher türünün ortaya çıkmasına neden olmuştur. 70’ler sonu ve daha çok 80’lerde ise nıspeten orijinal bir tür, “deformasyon korkusu” (body horror) olarak karşımıza çıkar. Bu tür, o zamana değin neredeyse hiç sorgulanmamış olan, ve tabiri yerindeyse “çantada keklik” olarak nitelenen bir bilinci (vücutsal bütünlük üzerine mantıksallık bilinci) sorgulamak suretiyle izleyiciyi korkutmayı hedefleyen, aynı zamanda da felsefi açılımları olan bir şok türüdür.

Giderek daha büyük bir hızla endüstileşen ve evrilen toplumlarda gözlemlenen mekanikleşme, insanın organik varoluşu ile sürekli bir zıtlaşma içerisindedir. Body Horror, bu zıtlaşma üzerinde anlatılar geliştirir. 70’lerde yine endüstrileşmeye bağlı olarak ortaya çıkmış olan Apokaliptik (Dünyanın Sonu) anlatım biçiminden, anlattığı öykülerin mikro düzeyde olması (birey düzeyindeki deformasyon korkusunu ele alması ile) nedeniyle ayrılır ve dolayısıyla daha az politiktir. Post endüstriyel ve post-modern kültürün ruhuna uygun, algı düzeyinde oldukça bireysel bir alt türdür.
Body Horror’ın şüphesiz en büyük ve önemli anlatıcısı David Cronenberg. Yönetmen 70’lerdeki ilk filmlerinden başlayarak, bu temada birçok filmi ardı ardına üretir. Shivers, Rabid, Brood, Scanners, Videodrome, The Fly… Yine çok önemli bir başka “David” olan, David Lynch’in ilk filmi Eraserhead de endüstrileşme korkusu üzerinde yükselen bir body horror örneği olarak görülebilir. Jan Svankmajer ise stop-motion animasyon türünde dünyanın en başarılı yönetmenlerinden biridir ve özellikle korku anlatılarını animasyon türünde teslim ettiğini görürüz. Bu üç yönetmenin isimlerini belirtmek istedim; çünkü “Demir Adam Tetsuo” en iyi bu şekilde anlatılabilir: Bir Cronenberg anlatısının, David Lynch’in Eraserhead dünyasında Svankmajer tekniğinden yararlanarak anlatılması.

Tsukamoto’nun ilk uzun metrajı olan Tetsuo, bir “metal manyağını” izlediğimiz görüntülerle açılır. Kişizat, çevreden topladığı metal parçalarını evine getirir. Daha sonra da keskin bir neşterle baldırını yararak, parçalardan birini kesikten içeri sokar. Daha sonra da bacağını sarıp, bu küçük modifikasyonun verdiği neşeyle sokağa koşmaya çıkar. (teknolojiye uygun vücutsal bir mükemmeleşme arzu edilmektedir). Ancak henüz daha iki adım gitmemişken bir araba tarafından ezilir. (Ya da belki de bu bir tür çiftleşme ve çoğalmadır) Öldüğünü düşünürüz ama daha sonra “çok başka bir imajla” intikam için geri dönecektir. Kendisinin ölümüne neden olmuş olan arabanın şöförü de bu farklı varoluş moduna, sanki bir virüse maruz kalmış gibi (ya da cinsel bir hastalık kapmış gibi?) geçer ve vücudundan metal parçaları çıkmaya başlar. Filmin sonu, bu yeni varoluş biçimini tüm dünyaya müjdeler niteliktedir ve Body Horror türünün bazı örneklerinde görülen apokaliptik bir dönüşümle de politikleşir. Dünyanın en ileri endüstriyel toplumlarından biri olan Japon toplumundaki modern korkuları ele alan ve bu anlamda literatür değeri de olan bir yapım olarak etiketleyebiliriz filmi.

Tetsuo çok çok düşük bir bütçeyle çekilmiş siyah beyaz bir yapım. Ancak katiyen çiğ değil. Sinematografi çok başarılı. Steady cam ve sabit kameranın birlikte kullandıldığı filmde, steady ve sabit arasındaki geçişler dikkat çekici. Özellikle montaj çok incelikle ve düzgün yapılmış. Stop motion animasyon tekniği ve tasarımlardaki sanatsal yaratıcılık (kostüm ve set işçiliğini birlikte ele almalıyız) görmeye değer. Buna karşılık düşük bütçe özellikle kostümlerde, film siyah beyaz olmasına rağmen, kötü görüntülerin de ortaya çıkmasına neden oluyor. Müzik olarak endüstriyel rock kullanılmış ve filmle çok iyi bütünleşmiş. Tematik yoğunluk ve öyküye dayalı detay eksikliği ise 80 dakikalık süreye ve estetik güzelliğe rağmen bazı bölümlerde filmin sıkıcı olmasına neden olabiliyor. Tetsuo’nun yine Shinya Tsukamoto tarafından çekilmiş, 1992 tarihli Tetsuo: Body Hammer isimli bir devam filmi de var.

David Lynch’in Eraserhead evreni, Jan Svankmajer animasyonunun tadı ve Cronenberg teması üzerindeki özgün mangavari sentezi ile Tetsuo korku sevenler için iyi bir arşivlik.

Gökhan Toka

Film:8 Puan

Korkutuculuk: 4 Puan

Gerilim: 4 Puan

Kan & Revan: 6 Puan


Gokhan Toka
Gokhan Toka on FacebookGokhan Toka on InstagramGokhan Toka on LinkedinGokhan Toka on TwitterGokhan Toka on Youtube